20 Yılın Özeti: Hatalarımız Hep Aynı
Yazılım sektöründe 20 yılı devirdim. Bu süre zarfında irili ufaklı 50'den fazla startup projesinin koduna, mimarisine ya da ekibine bir şekilde dokundum.
Geriye dönüp baktığımda gördüğüm tablo şu: Projeler değişiyor, teknolojiler değişiyor ama yaptığımız hatalar şaşırtıcı derecede aynı kalıyor. Hataların %80'i teknik yetersizlikten değil, teknik egodan veya korkudan kaynaklanıyor. Çözümler aslında basit, ama "fazla basit" göründüğü için kimse uygulamak istemiyor.
Kendim de bu hataların çoğunu vaktiyle yaptım. O yüzden bu bir "akıl hocalığı" yazısı değil, bir günah çıkarma seansıdır. İşte startup'ların büyümesini baltalayan 5 klasik teknik hata.
1. "İlk Günden Mikroservis Yapalım"
Neden yapılıyor? Netflix, Uber ve Amazon mikroservis kullanıyor diye. Mühendislik ekibi, monolitik yapıyı "eski moda", mikroservisleri ise "CV parlatıcı" olarak görüyor.
Gerçek Maliyet: Hız ve para. Mikroservis dağıtık bir sistemdir ve dağıtık sistemler zordur. Loglama, trace etme, deploy süreçleri katlanarak zorlaşır. Henüz ürün-pazar uyumunu (Product-Market Fit) bulmamış bir girişim için bu karmaşıklık ölümdür.
Çözüm: Modüler Monolit. Kodunuzu düzgün klasörleyin, sınırları (boundaries) iyi çizin ama tek bir repo ve tek bir deploy süreciniz olsun. İhtiyaç olduğunda parçalamak kolaydır, ama baştan parçalı başlayıp yönetmek zordur.
Mini Vaka: Sadece 2 developer olan bir ekibin 18 tane mikroservisi yönetmeye çalışırken feature geliştirmeyi bırakıp DevOps firmasına dönüşmesi.
2. Perfect Auth Sistemi Kurma Takıntısı
Neden yapılıyor? Güvenlik korkusu ve "mükemmel olsun" arzusu. "Ya hacklenirsek?" diye düşünerek OAuth2, 2FA, sosyal girişler, role-based access control (RBAC) gibi her şeyi ilk günden kurmaya çalışmak.
Gerçek Maliyet: Zaman. Kullanıcının henüz kayıt olup olmayacağını bile bilmezken, giriş sistemi için 3 hafta harcamak, ürüne ayıracağınız 3 haftayı çöpe atmaktır.
Çözüm: Basit e-posta/şifre girişi veya hazır bir servis (Auth0, Clerk vs.) kullanın. İlk günlerde 2FA olmaması sizi iflas ettirmez.
Mini Vaka: Login sayfası banka seviyesinde güvenli olan ama içeride çalışmayan bir "to-do list" uygulaması.
3. Premature Optimization (Erken Optimizasyon)
Neden yapılıyor? "Ya bir anda 1 milyon kullanıcı gelirse?" hayali. Redis caching katmanları, CDN entegrasyonları, karmaşık load balancer kurguları...
Gerçek Maliyet: Karmaşıklık ve development hızı. Kodun okunabilirliğini ve değiştirilebilirliğini düşürür. Henüz 100 kullanıcınız varken 1 milyonluk yükü düşünmek, o 100 kullanıcıyı mutlu etmenizi engeller.
Çözüm: "Yavaşlık şikayeti gelene kadar optimize etme." Postgres ve standart bir sunucu, sandığınızdan çok daha fazla yükü kaldırır. Sorun çıktığında çözmek, sorun çıkma ihtimaline karşı önlem almaktan daha ucuzdur.
Mini Vaka: Hiç kullanıcısı olmayan bir uygulamanın saniyelik 10.000 request kaldıracak altyapıya aylık $500 ödemesi.
4. Her Şeyi In-House Yapmak (Not Invented Here)
Neden yapılıyor? Kontrol manyaklığı veya "ona para vereceğimize kendimiz yazarız" yanılgısı. E-posta sunucusu kurmak, kendi analitik tool'unu yazmak, ödeme gateway'ini sıfırdan entegre etmek...
Gerçek Maliyet: Odak kaybı. Sizin işiniz e-posta gönderme altyapısı kurmak değil, ürününüzü satmak. Bu yan işler, ana ürününüzden çaldığınız zamandır.
Çözüm: E-posta için Resend/SendGrid, ödeme için Stripe/Iyzico, auth için Clerk. Parayı zamana çevirin. Büyüyünce maliyet optimizasyonu için in-house'a geçersiniz.
Mini Vaka: Ana ürünü "pazaryeri" olan bir girişimin 2 ay boyunca kendi "canlı destek" modülünü yazması.
5. Analytics Kabusu
Neden yapılıyor? Veri odaklı olma isteği. Google Analytics, Mixpanel, Hotjar, Segment... Hepsini kurup her butona event bağlamak.
Gerçek Maliyet: Veri çöplüğü. O kadar çok veri var ki, kimse neye bakacağını bilmiyor. Sonuçta kimse hiçbir şeye bakmıyor.
Çözüm: Tek bir tool (örn: basit bir Google Analytics veya PostHog) ve sadece 3-4 kritik metrik (Kayıt, Satın Alma, Churn).
Mini Vaka: Dashboard'unda 50 tane grafik olan ama "Dün kaç kişi üye oldu?" sorusuna kimsenin net cevap veremediği toplantılar.
Sonuç: Hızlı İterasyon Her Şeydir
İlk 100, hatta ilk 1000 kullanıcınız için önemli olan tek şey hızdır. Hızlı kod yazmak değil, hızlı iterasyon yapmak. Yani kullanıcıdan geri bildirim alıp, ürünü güncelleyip tekrar sunmak.
Karmaşık mimariler sizi yavaşlatır. Mükemmeliyetçilik sizi durdurur.
Basit Mimari Önerisi:
- Monolith (Next.js veya Laravel/Django)
- Postgres Veritabanı
- Vercel veya Render üzerinde deploy
Bu yapı sizi milyon dolarlık ciroya kadar götürür. Oraya geldiğinizde, zaten bu sorunları çözecek ekibi kuracak paranız da olur.
Eğer bir MVP (Minimum Viable Product) geliştirme aşamasındaysanız ve "Acaba boşa kürek mi çekiyoruz?" endişeniz varsa, benimle iletişime geçebilirsiniz. Bazen dışarıdan bir göz, aylarca sürecek yanlış bir rotadan sizi 1 saatte döndürebilir.
Hatasız kod yoktur, ama gereksiz kod çoktur. Basit kalın ✌️